ورود |
 
  
تاریخ ایجاد: دوشنبه 08 فروردین 1392 تعداد بازدید: 4711 تعداد نظرات ارسالی: 2 نویسنده: host
دیوان اشعار حضرت امیرالمومنین علی (ع) بخش ششم




بنام خالق هستی بخش

دیوان اشعار حضرت علی بن ابی طالب ( ع) به همت دکتر راهب عارفی تالیف و از آثار  با ارزش این استاد دانشگاه میباشد.

مثالهای دیوان امیر المؤمنین و سیّد البلغا ومتکلمین

 

ادامه  قسمت قبل ( آرشیو )

        

   دیوان آن حضرت

    

                                                                                                 در باره خلافت فرمود

             

                                              فإن کُنتَ بالشُّوری مَلَکتَ أُمورَهم                                              فکیفَبهذا و المشیرون وغُیَّبُ

                                                       اگر از طریق مشورت صاحب خلافت شدی چگونه است که اهل مشورت غایبند؟

                                               و إن کنتَ بالقربی خجَجتَ خصیمَهُم                                               فغیرُکَ أولی بالنبیَّ وأقربُ

                                                چنانکه دلیل قرابت و نزدیکی حجت تو است ، پس بدان که دیگران به پیامبر صل الله نزدیکترند.

                                                                                         به هنگام جنگ صفین فرمود

                                                                                                          

                                           اَلم ترَقومی إذدعاهُم أخوهُمُ                                            أجابواوإِن یغضب علی القوم بغضبوا

                                                       آ یانمی بینی پیروانم  آنگاه که برادرشان –علی-دعوت کند جواب مثبت  می دهند .

                                          هُم حَفِظوا غیبی کماکنتُ  حافظاً                                                 لقومیَ اَخری مثلَها إذ تَغیَّبوا

                                         آن هادر غیاب من رازهایم را حفظ می کنند ، همانگونه که من حافظ اسرا قوم خود ،در غیاب آنها بودم.

                                            بنوالحربِ لم تقعد بهمأُمَهاتُهُم                                                          وآبا ؤُهُم صدق فأنجبوا

                                   فرزندان جنگ اند ،مادرانشان آنها را برای نشستن نزائیده ،پدرانشان راستگو بودند که اینگونه فرزندانی

                                   به دنیا آوردند .            

                                                                  در باره فضیلتهای دین و تبار فرمود  

       

                               لَعَمرکُ ما الانسان إلا بدیِنهِ                                                فلا تترک التقوی اتکالا علی النسب

                             بدان که ارزش انسان به دین و عقیده اوست ،پس تقوا را کنار نگذاروبه ایل وتبارت تکیه نکن .

                         فقدرفع الإسلام سلمان َفارس                                               وقد وضع َالشرکُ الشریفَ أبا لهب

                             اسلام ارزش و منزلت سلمان فارسی را بالا برد شرک منزلت ابولهب که شریف وموجّه زمان خود بود

                               پایین  آورد .

                                                   

                                                                    در باره گشایش بعد از تنگنا میفرماید

                                     إذا شتَمَلت علی الیأسِالقلوبُ                                                     و ضاق بِما به الصّدرُ الرحبیبُ        

                                            هنگامیکه نو میدی بر قلبها حاکم می شود ، و سینه فرا خ انسان به تنگ می آید.

                                       وأوطَنَتِ المکارهُ واستقرَّت                                                     و أَرسَت فی أَماکِنِها الخُطُبوبُ

                                                   وگرفتاریها و مصیبتها در جای خود استقرار یافته و جا می گیرد .

                                        ولم ترلانکشافِ الضُّروجهأ                                                             ولاأَغنی بحیلتِ الأریبُ

                                                برایزدودن آنها  را هی نمی بینی و تدبیرشخص زیرک وبا هوش نیز فایده ای ندارد.   

                                        أ تاک َ علی قُنوط منکَغوثُ                                                     یمنُّ بهِ اللطیفُ المستجیبُ

                                  در این هنگام در اوج نا امیدی و فریاد رسی که همانا خدای لطیف است و پاسخگوی دعاست ،به داد تو

                                 می رسد.

                                                         وکلُّ الحادثاتِ إذا تناهت                          فموصولُّ بها فرجُ قریبُ           

                                                       و همه گرفتاریها وقتی به اوج می رسند ،گشایش و فرج نزدیک می شوند. 

           

                                                       پس از اینکه عمروبن عبدود را در جنگ خندق کشت از او دور شد و فرمود

                                           إنی أَقولُ  لنفسی وَهیَ ضَیُّقةُ                                                 قَد اَناخَ علیها الدهرُ الدهربالعَجَب

                                             هنگامیکه سینه ام تنگ می شود و خستگیها از هرطرف مرا احاطه کرده اند به خود می گویم :

                                              صبراً علی شِدَّة الایامِإنَّ لها                                            عُقبی و ماالصیرُ إلا عند ذی الحسب

                                                 برسختی روز گار صبور باش ، قطعا این وضعیت پایانی دارد ، صبر و ویژگی اهل حسب است.

                                             سیفتحُ اللهُ عن قرببنافِعة                                                       فیها لِمئکَ راحاتُ مِنَ التَّعَبِ

                                             خداوند به زودی دری را می گشاید و پس از رنج وناراحتی ،را حتی و آسایش تو فراهم می شود.

                                                                                 بر مزار پیامبر ( ص ) فرمود                                   

                                                 ما غاض دَمعی عِندَنازِلةِ                                                             إلّا جَعَتُکَ لِلبکا سبَبَا

                                                        هر گاه اشکم موقع مصیبت خشک می شد تورا سبب گریه قرار می دادم.

                                                وإذا ذَکَرتُکَ میتاسَفَحَت                                                     عینی الدموعَ فَفاضَ  وانسکبا

                                                                      وقتی به یاد وفات تو میافتم اشکهایم جاری می شود.

                                             إنّیأُجلُّ ثرَی حللتَ بهِ                                                             عن أَن أَری لسواهُ مکتئِبا

                                           من خاکیرا که تو در آن آرمیده ای جلیل و بزرگ می شمارم و نمی پسندم که برای غیر تو ناراحت

                                            دیده شوم.

  

                                                     پس از اینکه عمروبن عبدود را در جنگ خندق کشت از او دور شد و فرمود

                                            عَبدَالحجارةَ مِنسَفاهة رأبهِ                                                   وَعَبَدتُ ربَّ محمدٍ بصوابِ     

                                        او به خاطر کوته فکری و نادانیش سنگ(بت ) را پرستید،ومن پروردگار به حق محمد صل الله علیه

                                        وآله وسلَّم را پرستش کردم.

                                             فَصَدَتُ حسین ترکتهُ                                                          کالجذعِ بین دکادِ کِ وروایی

                                                              پس اورا مانند تنه ای میان پستیها و بلندیها رها کردم.

                                           عفَفتُ عناَثوابِهِ ولو أَنّنی                                                     کنتُ مقطَّر فی زنی وأَثوابی

                                           ازجامه هایش چشم پوشی کردم ،با اینکه من او را کشتم و خونش قطره قطره بر زمین ریخت.

                                          لا تحسَبُنَّ الله َ خاذلَدیِنهِ                                                          ونبیَّهِ یا معشرَ الأحزابِ

                                                      ای جمعیت حزب ها مپندارید که خداوند دینش وپیامبرش را رها میکند

                                         أعلیّ تقتحم الفوارس ُهکذا                                                    عنی وعنهم خَبَّرو أصحابی

                                             آیا جنگجویان اینگونه برمن حمله می کنند ، پس خبر من وآنها را به یارانم برسانید.

                                       فالیومَ تمنعُنی الفرارحفیظتی                                              و مُصَمَّمُ فی الرأس لیسَ بِنایی

                                      امروزکینه ای که نسبت به دشمنان خدا دارم مانع فرار من می شود و تصمیم قاطع خود راگرفته ام 

                                      

                                      أدَّی عُمَیرُ حسینَ أَخلصَصقلَهُ                                         صافی الحدیدة یستفیضُ ثوابی

                                                    ابن عبدود هنگامیکه شمشیرش را صیقل داد در طلب پاداش من بود.

                                         فَغَدوتُ أَلتمسُ القِراعَبِمُرهَفٍ                                             عَضبِ معَ البتراءِ فی أقرابَ

                                               پس صبح گاهان با شمشیری بران و شمشیری در نیامبه سوی جنگ شتافتم.

                                      آلی ابن عَبد ابن حسین جاءَ محارباً                                       و حلفتُ فاستمِعوا مِن الکذابِ

                                           هنگامیکه عبدود برای مبارزه با ما آمد این دروغگو ادعا کرد که نتر سد و فرار نکند.

                                       أَن لا یفرَّ ولا یُهلَّلَفالتَقی                                                   أسدان بضطربانِکلَّ ضِرابِ

                                                      که نترسد و فرار نکند پس دو شیر در مقابل هم قرار گرفتند. 

                                     وَغَدَوتُ أَالتمسُ القِراعَ  و صارِمُ                                          عَضبُ کلونِ الملحِ فی أَقراب

                                       پس صبحگاهان به میدان جنگ شتافتم ،در حالیکه شمشیر برانم مانند نمک در نیام بود.

                                    عَرفَ ابن عبدٍ حسین أَبصرَصارِماً                                              بهتزَّ اَنَّ الأَمرَغیرُلِعابِ

                                            وقتی که ابن عبدود شمشیرم را آخته وبا اهتزازدید ،فهمید که  صحنه بازی نیست.

                                          أردیتُ عمراً إذ طغیبمهنَّدِ                                                 صافی الحدیدِ مجرَّبِقصَّاب

                                             چون عمرو طغیان کرد او را با شمشیر صاف و صیقل یافته و برنده هلاک کردم.                                  

  

                                  مردی از آن حضرت پرسید : به ما بگو ، واجب و اوجب عجیب و اعجب صعب و اصعب ، قریب و اقرب چیست 

                                                                               پس ایشان با ابیات زیر پاسخ دادند .

                                                                                                                                                                                                                                                                          فرضُ علی الناسِأَن یتوبوا                                                     لکنَّ ترکَ الذنوبِ أَوجب

                                                                     بر مردم واجب است که توبه کنند ،ولی ترک گناه واجب تر است.

                                                 و الدهرُ فی صرفِهِ عجیبُ                                                        وغفلةُ الناسِ فیهِ أَعجب

                                                                    روز گار در کارهایش عجیب است ولیکن غفلت مردم عجیب تر است . 

                                                  والصبرُفی النائباتِ صعبُ                                                      لکنَّ فَوتَ الثوابِ أَصعب

                                                      صبروشکیبایی درمصیبت ها سختی ها است لیکن از دست دادن ثواب سخت تر است.

                                       

                    

                                             وکُلُ ما یرت جی قریبُ                                                           والموتُ من کلّ ذاک أّقرَبُ

                                                                          هرآرزویی نزدیک است امّا مرگ نزدیکتر است.

                                               در جنگ احدهنگامیکه طلحهء عبدریّ پرچم دار قریش ،که لقب ((دژکوب لشکر )) داشت وارد

                                          میدان شد ،فریادزد شما ادّعا می کنید که خدوند مارابا شمشیرهایتان به جهنم می فرستد و شما را با

                                           شمشیرهایتان به بهشت می فرستد،آیا کسی هست که در میان شما با ما مبارزه کند؟پس حضرت علی

                                                                              (علیه السلام )خارج شد واین ابیات را گفت:

                                            أنا ابنُ ذی الحوضینِ عبدِ المطّلِب                                          وهاشمِ المُطعِمِ فی العامِ السَّغِب

                                              من فرزند صاحبان حوض های زمزم-عبدالمطلب وهاشم – که تشگان را سیراب ودر سال قحطی

                                                                                         گرسنگان راسیر میکردند.

                                                                                  أوفی بمیعادی وأَحمی عن حَسَب 

                                                                     من به وعده ام وفا می کنم و از اصل و نسبم حمایت می کنم.

                                    

                                                                                          در باره ابو لهب فرمود 

                   

                                                      إبا لهبٍ تبَّت یداک أبالَهَب                                                وتَبت یداها تلکَ حمالةُ الحطیب

                                                                 ای ابو لهب دستهایت بریده بادوبریده باد دست همسرت آن حمل کننده هیزم.

                                                     خَذَلَّتَ نبیّآً خیر مَن وَطِی الحصَی                                        فکُنتَ کَمَن باعَ السلامةَ بالعطیب

                                                    (ایابولهب) به پیامبر صل الله علیه و آله  که بهترین مخلوق خدا روی زمین هست پشت کردی ،

                                                                       همانند کسی که سلامت را به هلاکت می فروشد.

                                              وَخفتَ أَبا جهلٍ فأَصبَحتَ تابعاً                                            لَهُ و کذالک الرأسُ یتبعُهُ الذَّنب

                                                       از ابو جهل ترسیدی و پیرو او شدی،وچنین است که دنبال سر او تبعیت می کند.

                                               فأَصبحَ ذاکَ الأَمرُ عاراً یُهیلهُ                                          علیک حجیجُ البیتِفی موسمِ العَرَب

                                                              این تبعیت ننگی شد برتو ، که همه حجاج درموسم حج آن را می گویند.

                                                           

                                                                                      در باره وفای بین مردم فرمود                                                                           

                     

                                                ولو کا ن مِن بعضِ الاً عادی                                            لَحامیتَ عنهُ بالرماحِ وبالقُضُب

                                            چنانکه محمد صل الله علیه السلام ازمیان دشمنان بود قطعأ با شمشیر ونیزه از او حمایت می کردی.

                                               و لم لسلموه أَو یصرَّعَ حولهُ                                                رجالُ بلاءٍ بالحروب ذووحسب

                                                 بدان که مردان بلا دیده و آشنای به جنگ ودارای   حسب او را تنها نمی گذارند تا اینکه در جنگ

                                                                                                 کشته می شوند.

                                             

                                             ذَهبَ الوَفاءُ ذَهابَ أَمسِالذاهبِ                                                  فالناسُ بینَ مُخاتلٍ ومَواربِ

                                                         وفایبه عند رفت همانطور که دیروز رفت مردم یا اهل نیرنگ ویا منافق اند.

                                               یفشونَ بَینَهُمُ المودةَوالصفا                                                        وقلوبُهُممحشوَّةُ بعقاربِ

                                                          تظاهر به دوستی و محبّت می کنند در حالیکه قلبهایشان پر از عقرب است.

                                                                                                                                                                                                                                                                                          خطاب به فرزندش حسن مجتبی فرمود                   

    

                                   تردَّرداءَ الصبرِ عندَالنوائبِ                                             تنلمن جمیل الصبر حُسنَ العوقبِ

                                       هنگام سختیها لباس صبر برتن کن، از صبر و جمیل بهترین نتایج را به دست می آوری.

                                    وکنصاحباً للحِمِ فی کلَّ مشهدٍ                                             فماالحِلمُ إِلَّا خیرُ خدِنٍ وصاحبِ

                                       در هر صحنه ای با برد باری همدمباش ،چون برد باری بهترین دوست تو است.

                                  و کنحافظاً عهدَالصدیقِ وراعیاً                                        تذق من کمالِ الحفظِ صفوَالمشاربِ

                                    عهد و پیمان خود را با دوست حفظ کن، در این صورت بهترین مشرب کمالات را می چشی.

                              وکنشاکراً للهِ فی کل َّ نعمةٍ                                             یُثِبک علی النَّعمی جزیل المواهبِ

                                         برای هر نعمتی خدا را شکر کن ،تا خداوند بهترین پاداشها را به تو عطا کند.

                                وماالمرءُ إلا حیثُ یجعلُ نفسَهُ                                           فکنطالباً فی الناسِ أَعلی المراتب

                                   جایگاه انسان آن است که خود میخواهد پس در ای صورت خواهان بهترین جایگاه باش. 

                                        

                                 
print



rating
  نظرات

نظری وجود ندارد.

نام
ایمیل
وب سایت
عنوان
نظر
کد CAPTCHA
وارد نمودن کد
طراحی سایت توسط