ورود |
 
  
تاریخ ایجاد: پنج شنبه 29 خرداد 1393 تعداد بازدید: 264 تعداد نظرات ارسالی: 0 نویسنده: studio57
دیوان اشعارحضرت امیر المومنین علی ( ع ) بخش هفتم

                      وکن طالباً للرزقِ من باب حِلّةٍ                          یُضاعَف علیکَ الرّزقُمن کلِّ جانب

               دنبال روزی حلال باش، در این صورت روزیت چند برابر میشود .

                      وصن منک ماء الوجهِ لاتبذُ لتّهُ                          ولاتسأ لِ الأَرذال فضلَالرغائبِ

              وازآبرویت صیا نت کن و آ نرا به آسانی بذل نکن ،واز فرو مایگان چیزی در خواست مکن .

                      وکن موجباً حَقَّ الصدیق إذا أتی                                إلیک ببرٍ صّادقٍ منک واجبِ

          حق رفاقت و دوستی را به جا آور ،آن هنگامیکه در حق تو نیکی و احسان کند.

                      وکن حافظاًللوادین و ناصراً                            و لجارِکَ ذی التقوی و أهلِ التقارُبِ

             والدینت را حفظ کن و همسایه با تقوارا یاری کن و اهل همراهی و نزدیکی باش .

                                                                                                 درباره روزگار می فرماید.

                      أَلدهرُ یخنقُ أ حیاناً قلادَتَهُ                                     علیک لا تضطرِبُ فیه ولاتَشِبِ

              گاهی روزگار طنابش رابه گردنت حلقه می زند ،در این صورت مضطرب مباش و از جایت مپر.

                       حتی یُفرَّجَها فی حال مُدَّتِها                                   فقد یزیدُ اختناقاَ کلُّ مضطرِبِ

              تا اینکه مدّتش بگذرد وگشایش حاصل شود ، کسی مضطرب شود حلقه طناب دور گردنش محکمتر شود.

                                         

                                               در باره عزّت نفس وبزرگ منشی می فرماید.                                           

                  لاتطلبَنَّمعیشةً بمذلةٍ                                             واربأ بنفسِکَ عن دنیَّ المطلبِ

              زندگی را با مذلت طلب مکن و عزّت نفست  را از پست دور نگه دار .

                       وإِذاافتقَرتَ فداوِ فقرَکَ                                          عنکلّ ِذی دَنَسٍ کجلدِ الأَجربِ

                چنانکه دچار فقرشدی از آدمهای فرو مایه که مانند پوست گرگند بی نیا زباش.

                                  فلیرجعنَّإلیکَ رزقُک کلّهُ                                      لو کانأبعدَ من مقامِ الکوکبِ                

                                     بدان که تمام روزیت بسویت بر می گردد،حتی اگر از ستاره ها دورتر باشد.                  

                   در باره صبر که برادرش عقیل (علیه السلام) که ازحالش پرسیده بود ،فرمود .

                      فإِن تسأَلنی کیف أَنتَ فإِننی                                  صبورُ علیریبِ الزمانِ صعیبُ

                اگر ازاحوال من می پرسی بدان که من در برابر بدی روزگار استوار و صبورم.

                     حریصُ علی أَن لا بری بی کآ بة                                 فَیَشمَتَ عادٍأویُساءَحبیبُ

                  اصراردارم که آثار ناراحتی در چهره ام ظاهر نشود،تا دشمنان شاد و دوستان غمگین نشوند.

                                                                                           در باره صبر وانتظارورهایی می فرماید

                     إِذا ضاقَ الزمانُ علیکَ فاصبر                                    ولاتیأس منَالفَرَجِ القریبِ

                                              اگرزمانه وروزگار برتو تنگ آمد از گشایش و رها یی نزدیک مشو.                                  

                     وطب نَفساً بما تلدُ اللیالی                                           عسیتأ تیکَ بالولدِ النجیبِ

                         نفست را  آرام نگهداروبه مولود شبها امید وارباش که شاید فرزند شایسته ای نصیبت شود.          

                                                                                                      در باره مال می فرماید

                     یُغطی عیوبَالمرءِ قلةُ مالِهِ                                       یُصدَّقُفی ما قالَ وَ هوَ کذوبُ

                      انسان با کثرت اموال عیوب خود را می پوشاند ودر حالیکه دروغ می گویند ،حرف او را تصدیق می کنند.

                     ویُزری بعقلِ المرءِ قلةُ مالِهِ                                      یُحمَّقُهُ الأَقوامُ وَهوَلبیبُ

            چنانکه اموال او کم شود چنانچه آدم عاقلی باشد ،اورا احمق می دانند.

                                                                                                     در بارهء فقر می فرماید:

                     غَالَبتُ کلَّ شدیدةٍ فغلبتُها                                           وافقرُغالبَنی فأصبحَ

                با هرسختی مبارزه کردم و پیروز شدم ،ولیکن فقربرمن پیروز شد.

                     إِن اُبدِهِ یصفح إِن لم أُبدِهِ                                           یقتل فقُبِّحَ وجهُهُ مِنصاحبِ

                 اگر نابودش کنم می گذرد واگر نابودش نکنم می کشد ،چه چهره زشتی این دولت فقر دارد .

  

                    در بارهء عقل می فرماید:

                     فلو کانتِ الدنیا تُنالُ بفطنةٍ                                    وفضلٍ وعقلٍنلتُ أعلی المراتب

                 اگردنیا با هوشیاری و زیرکی وعقل به دست می آمد ،در این صورت بهترین منزلتها را به دست می آوردم.

                    ولکنما الارزاقُ حظِّ وقسمةُ                                       بفضلِ ملیکٍ لا بحیلةِ طالبِ 

                 رزق و روزی بوسیله مالک مقتدر الله تقسیم شده ،لیکن با تدبیر خواهندهء روزی تقسیم نشده است .

             در بارهء عقل همچنین می فرماید:

                وأَفضلُ قِسمِ اللهِ للمرءِ عقلُهُ                                       فلیسَ من الخیراتِ شیءُ یقاربهُ

                        بهترین نصیب انسان از خداوند عقل او است ، درمیان خیرا ت همانندی ندارد.                 

               إِذاأکملَالرحمنُ  للمرءِ عقَلَهُ                                        فقدکمُلَت أخلاقُهُ ومآربُه

             چنانکه خداوند عقل انسان را کامل گرداند در واقع همه اخلاق و آرزوهای او کامل می شود.

             یعیشُالفتی فی النلس بالعقلِ إِنه                                     علی العقلِیَجری علمُهُ و تجاربُهُ 

             جوانمرد در میان با عقلش زندگی می کند وبر مبنای عقلش عملش و تجربه هایش جاری می شود.

             یزینُ الفتی فی الناسِ صحةُ عقلِهِ                                    واِن کانمحظوراً علیه مکاسبُه

                  زینت مرد جوان سلامتی عقل اوست گرچه از نظر کسب و کار موانعی داشته باشد.

              یَشینُ الفتی فیالناسِ قلةُ عقلِهِ                                       و اِنکُرمت أ عراقُهُ ومناصبُهُ

                   عقل کم جوان باعث عیب جویی مردم می شود ،حتّی اگر اصل و نصب وجایگاهش بالا باشد.

             وَمَن کان غلَّاباً بعقلٍونجدةٍ                                         فذو الجدَّ فی أمرالمعیشةِ غالبهُ

                   کسی که با عقل و درایت غلبه پیدا کند، باز هم در امر معیشت ،انسان جدی غالب است.

                                                    

                        در باره عقل وادب وعلم،می فرماید:

          لیسالبلّیةُ فی أَیا منا عَجَباً                                           بلالسلامةُ فیها أعجبُ العَجَبِ

بلا ونا خوشی در زمان ما شگفت آور نیست ، بلکه سلامتی  وخوشی شگفت آور است.

         لیسَالجمالُ بإثوابٍ تزیَّنُنا                                           إِ نَّ الجمالَ جمالُ الععقلِ والأدبِ

 زیبا یی باجامه هایی که می پوشیم نیست، بلکه زیبایی،زیبایی عقل وادب است.

         لیسَالیتیمُ الذی قد ماتَ والُدُهُ                                       إنَّالیتیمُ یتیمُ العلمِ والأَدَبِ                  

یتیم آن کسی نیست که  پدرش را از دست داده آن کسی است که  علم وادب ندارد.

 

                       درباره ایل وتبارمی فرماید :   

    کُن ابنَ مَن شِئتَ واکتسِب أدباً                                        یُغنیکَمحمودُهُ عنِ النسبِ

فرزند هر که می خواهی باش ، ولی در کسب ادب کوشا باش ،ادب تورا از ایل وتباربی نیاز می کند.

     فلیسَ یُغنی الحسیبَ نسبتُهُ                                            بلا لسانٍ له ولا أدبِ

 کسی که ادب و گفتار خوب نداشته باشد ، ایل وتبار او را بی نیاز نمی کند .  

                                        إنَّالفتی من یقولُ ها أَناذا                                          لیسَ الفتیمن یقولُ کانَ أبی                                  

                   جوانمرد  آن است که بگوید این منم . جوانمرد آن نیست که بگوید پدرم اینگونه بود .                

                                      

                 درباره افتخارات نیاکان ، می فرماید :

     أیُّهاالفاخرُ جَهلاً بالنسب                                           إِنّماالناسُ لامًّ ولاب

 ای فخرفروش که ریشه خود را فراموش کرده ای همانا مردم از یک پدر ومادراند.

    هل تَراهُم خُلِقوامن طینةٍ                                           هلسوی لحمٍ وعظمٍ وعصب

نه بلکه آنها از یک گل آفریده شده اند وچیزی جزگوشت واستخوان وعصب نیستند.

    إنّما الفخرُ لعقلٍ ثابثٍ                                              وحیاءِ وعفافٍ وأَدب

پس افتخار از عقل استوار وشرم و پاکدامنی و ادب می باشد.

                                                                        

                                                                                در باره مدارا ونیکو برخورد کردن می فرماید:

  سلیمُ العِرضِ مَن  حَذِرَالجوابا                                    ومَن داریالرجالَ فَقَد أَصابا

کسی که از پاسخ دادن به جاهلان در برحذر باشد،ناموسش در امان است،وکسی که با مردان مدارا کند راه صواب رفته

است.

  ومن هابَ الرِجالَ تهیَّبوهُ                                         ومنیُهنِ الرجالَ فلن یُهابا

                            کسی که به  ئا مردان بها دهد به او بها می دهند ، وکسی که به مردان اهانت کند به او بها نمی دهند.                            

                      

              در باره نادانی وبردباری، میفرماید:

  وذی سَفَهٍ یخاطبنی بجهل                                      فَاَکرَهُ أَن أَکونَ له مُجیبا

 آدم نادان و سفیه از روئی نادانی مرا خطاب می کند ، پس ابا دارم به اوجواب دهم .

  یزیدُ سفاهةً وأزید حلما                                        کعودٍزادَ بالإِحراقِ طیبا

 او به نادانی و نا بخردی ادامه می دهد و من به برد باری، مانند عود که هر چه بیشتر بسوزدخوش بو تر می شود.

                 

                     در باره خرد ورزی  وبرد باری هنگا م  خشم ،می فرماید

                 إلیس أَخاکَ علی عیوبِه                                    واستروغَطَّعلی ذنوبِه

             برادرت را با تمام عیب هایش بپذیر واز گناهان اوبگذر وعیبش را بپوشان .

                 واصبِر علی ظلمِالسفیهِ                                    وللزمانِ علی خُطوبِه                  

                                                            در باره ستم نا بخرد صبر پیشه کن ،و همچنین درباره ناملایمات زندگی صبور باش.

                ودع الجوابَتَفَضُّلاً                                        وکِلِالظَّلومَ إلی حسبیِه

                    از روی فضل و حکمت پاسخ مده ، ظالم را به حسابرس خدا واگذار کن.           

                واعلم بِأَنَّ الحلمَ عندَ                                         الغیظِ أحسنُ من رَکوبه

            بدان که برد باری هنگام خشم بهتر از ارتکاب خشم است.

                 

                          درباره استمرار مودّت و دوستی  با دوستا ن می فرماید:

            إذا رُمتَ أَن تعلو فزُرمُتواتِراً                           وإِنشئـتَ تزدادَ حبّاً فزرغِبَّا

چنانکه خواهان بلند مرتبگی هستی، گاه گاهی چنانکه خواهان فزونی دوستی هستی به صورت مستمر به دیدارشان مرو.

             منادمةُالانسانُ تَحسُنُمرةً                              وإِ أَکثرواإدمآ نهاأَفسد والحُبَّا

 همنشینی انسان به صورت گاه گاه مورد تحسین است وچنانکه زیاد شود باعث از بین رفتن شرم وحیا می شود.      

                 در باره از دست دادن جوانی ودوستان، می فرماید: 

            شیئانِ   لو بکتِالدماءَ                                  عینایَ حتی تأَذنا بذهابِ

            دو چیزاست که ،چنانکه دو چشم برای آنها گریه کند ، تا کور شوند.

           لم تبلغِ المعشارَ من حقَّیهِما                              فَقدُ الشبابِوفرقةُ الاَحبابِ      

یک دهم حق وارزش آنها ادا نشده است ، یکی جوانی از دست رفته ویکی جدایی دوستان وعزیزان.

 

                    در باره مرگ عزیزان، می فرماید:

          إِلی اللَهِ أَشکو لا إلی الناسِأَشتکی                   أری الأَرضَ تبقی والأَخِلَّاءَتذهبُ

به خدا شکوه میکنم نه به مردم که زمین باقی بماندو دوستان بروند.

        أَخِلَّایَ لو غیرُالحِمامِ                                  عتبتُ ولکنماعلی الموتِ معتَبُ

                       دربارهء سود مسافرت وتلاش می فرماید :

        فارق تجد عِوضاً عمَّنتَفارِقُهُ                         وانصَب فإِنَّ لذیذَ العیشِ فی النَّصَبِ

جدا ودور شو، چه در این جدایی عوضی هست وخسته شو، چون لذت زندگی در خستگی است.

                                 فالأَسدُ لو لافراقُ الغاب ما اقتنصت                    والسَّهمُ لولا فراقُ القوسِلم یُصِّبِ                                 

                   اگرجدایی از جنگل نبود شیران شکار نمی کردند .   

              در باره تظاهر به جوانی و پیری می فرماید:

           إِلأَمَ تجرُّأذیالَ التصابی                                وشیبُکَ قدنَعَی بُردَ الشّبابِ

    برای چه به دنبال تظاهر به جوانی هستی در حالیکه محاسن سفیدت عزای رفتن جوانی می خوانند.

          بلال ُالشّیبِ فی فودَیکَ نادی                        بأَعلی الصوت:حیَّ علیالذهاب

          نشانه های پیری در وجودت فریاد می زند برای رفتن (مرگ ) بشتاب.

              بعداز دفن فاطمه زهرا (سلام الله علیها) کنار مزارش ایستاده وفرمود:

            مالی وَقَفتُ علی القبورِمُسلَّماً                          قَبر الحَبیبِ فلمیَرُّدَ جوابی

     چه شده است که در کنار قبر ایستادم و سلام کردم ولی جوابی نشنیدم .

            أَحبیبُ مالَکَ لا تردُّ جوابَنا                             أَنسیتَ بعدیخِلَّةِ الأَحبابِ

 ای محبوب من بعد از این محبت ودوستی جواب ما را نمی دهی.

           قال الحبیبُ و کیفَ لیبجوابِکُم                        وأَنارهینُ جنادلٍ وترابِ

  محبوبم گفت : چگونه جوابت دهم، در حالیکه درمیان سنگها وخاکها آرمیده ام .

         أَکلَ الترابُ محاسنی فنسیتُکُم                             وحُجِبتُ عن أهلیوعن أَترابی

خاک چهره امرا دگر گون کرده است و از خاندانم و همسن وسالانم مرا دور کرده است.

         ععلیکُمُ منی السلامُتقطَّعَت                              منی ومنکُم خِلَّةُ الأَحبابِ

پس درود وسلام من برشما باد [مرگ]علاقه و دوستی من وشما از هم برید.

     

             هنگام کشتن ولید بن عتبه در جنگ بدر ، فرمود:

         تبّاً وتعساً لک یا ابن عتبه                              اَسقیکَ من کأسالمنایا شَربَه

     ای پسرعتبه[اقبال] بر تو بریده ونگون بخت باد من تو را با شربت مرگ سیر آب می کنم.


print



rating
  نظرات

نظری وجود ندارد.

نام
ایمیل
وب سایت
عنوان
نظر
کد CAPTCHA
وارد نمودن کد
طراحی سایت توسط